6 اکتبر۲۰۲۵- مطالعه ای در استرالیا نشان داده است که برنامه اجباری غنی سازی مواد غذایی با اسید فولیک ممکن است پیامدهای ناخواسته ای داشته باشد؛ از جمله افزایش بیش از حد سطح فولات در مادران و ارتباط آن با رشد نگران کننده دیابت بارداری، که نیاز به بازنگری فوری در سیاست های سلامت عمومی را مطرح می کند.
در این مطالعه که در ژورنال Nutrients منتشر شده است، پژوهشگران استرالیایی ارتباط احتمالی بین اسید فولیک- که به طور گسترده در برنامه های غنی سازی غذایی این کشور استفاده می شود - و افزایش چشمگیر دیابت بارداری(GDM) را بررسی کردند. این تحقیق از یک «آزمایش طبیعی» بهره گرفت که شامل دو گروه بزرگ از زنان باردار(۲۴۶۴نفر؛ گروه‌های SCOPE و STOP) بود، یکی قبل و دیگری پس از اجرای سیاست غنی سازی اجباری آرد نان با اسید فولیک در استرالیا.
یافته های این مطالعه نشان داد که پس از اجرای این سیاست، نرخ دیابت بارداری سه برابر شد، ذخایر فولات در بدن مادران ۲۵۹ درصد افزایش یافت، و سطح برخی هورمون های جفتی کلیدی به گونه ای تغییر کرد که ممکن است بر متابولیسم گلوکز اثر بگذارد. این نتایج نشان می دهد که افزایش گسترده فولات در بدن مادران ممکن است با اپیدمی دیابت بارداری در استرالیا مرتبط باشد.
پیشینه
بجز دیابت بارداری، سایر عوارض بارداری مانند پره اکلامپسی و زایمان زودرس پس از غنی سازی افزایش نیافتند، که نشان دهنده ارتباط خاص با اختلالات متابولیسم گلوکز است. دیابت بارداری نوعی افزایش قند خون است که به طور خاص در دوران بارداری ایجاد می شود و می تواند خطرات جدی برای مادر و جنین به همراه داشته باشد. نرخ ابتلا به GDM در استرالیا از ۵.۶ درصد در سال ۲۰۱۰ به ۱۹.۳ درصد در سال ۲۰۲۲ افزایش یافته است.
اگرچه عواملی مانند افزایش سن مادر و چاقی از عوامل شناخته شده GDM هستند، شیب تند این افزایش با این عوامل قابل توضیح نبود و به همین دلیل پژوهشگران به دنبال عوامل محیطی و قابل اصلاح دیگر رفتند. اسید فولیک، شکل سنتتیک ویتامین B9، که برای رشد طبیعی لوله عصبی جنین ضروری است، به عنوان یک عامل غیرمنتظره مطرح شده است.
برای تأمین کافی ویتامین B9، استرالیا در سال ۲۰۰۹برنامه غنی سازی اجباری آرد نان با اسید فولیک را اجرا کرد. این سیاست، همراه با افزایش مصرف مکمل های با دوز بالا در دوران بارداری، کمبود فولات را در کشور کاهش داد. با این حال، شواهد روزافزون از مطالعات مشاهده ای و حیوانی نشان می دهد که مصرف بیش از حد اسید فولیک ممکن است منجر به عوارض بارداری از جمله دیابت بارداری شود. تأیید این یافته ها می تواند به اصلاح سیاست های سلامت عمومی کمک کند و خطرات را برای میلیون ها مادر و کودک کاهش دهد.
درباره ی این مطالعه
در گروه پس از غنی سازی، سطح بالای تری گلیسرید پیش بینی کننده مستقل قوی تری برای خطرGDM نسبت به فولات بود. این مطالعه از دو گروه بزرگ زنان باردار در یک بیمارستان واحد استفاده کرد: گروهSCOPE (۱۱۶۴نفر، ۲۰۰۵–۲۰۰۸) قبل از غنی‌سازی، و گروهSTOP (۱۳۰۰نفر، ۲۰۱۵–۲۰۱۸) پس از آن. داده های مربوط به ذخایر بلند مدت فولات (RCF) برای دوره قبل از غنی سازی از یک گروه هم زمان دیگر در همان بیمارستان استخراج شد.
نمونه های خونی در اوایل بارداری برای اندازه گیری سطح فولات سرمی و فولات گلبول قرمز(RCF) جمع آوری شدند. همچنین سطح هورمون های جفتی مؤثر در تنظیم گلوکز مانند لاکتوژن انسانی جفتی(hPL) و هورمون رشد جفتی(GH2) نیز بررسی شد. نرخ دیابت بارداری به عنوان پیامد اصلی مطالعه با معیارهای یکسان در هر دو گروه اندازه گیری شد و تحلیل ها با استفاده از مدل های رگرسیون بای نومیال با وزن دهی معکوس انجام گرفت.
یافته های کلیدی
در گروه پس از غنی سازی، نرخ دیابت بارداری از ۵ درصد به ۱۵.۲ درصد افزایش یافت و سطح فولات گلبول قرمز ۲۵۹ درصد بیشتر بود (p<0.0001).نسبت زنانی با سطح RCF بالاتر از محدوده مرجع بالینی از ۰.۵ درصد به ۵۷.۶ درصد رسید، که نشان دهنده وضعیت فراگیر مصرف بیش از حد فولات در سطح ملی است. سطح فولات سرمی نیز ۱۸ درصد افزایش یافت، اما به تنهایی با خطرGDM ارتباط معناداری نداشت؛ در حالی که فولات گلبول قرمز بالا با افزایش این خطر همراه بود.
در گروه پس از غنی سازی، زنانی باRCF بالا ۴۸ درصد بیشتر دچار GDM شدند (p=0.03) و با هر ۵۰۰ نانومول در لیتر افزایش RCF، خطر ابتلا به GDM تا ۳۴ درصد افزایش یافت (p=0.04).همچنین، سطح هورمون های جفتی در این گروه بالاتر بود:hPL تا ۲۹ درصد و GH2 تا ۱۳ درصد افزایش داشتند. این دو هورمون اثرات متضادی بر خطر GDM داشتند(hPL محافظتی،GH2 مضر)، اما اثر میانجی گری ترکیبی آن ها از نظر آماری معنادار نبود.
نتیجه گیری
این مطالعه شواهدی از ارتباط بین برنامه موفق غنی سازی اسید فولیک در استرالیا و اپیدمی فعلی دیابت بارداری ارائه می دهد. یافته ها نشان می دهند که سطح بالای فولات ممکن است تولید هورمون های جفتی را تغییر دهد و توانایی مادر در تنظیم قند خون در دوران بارداری را مختل کند.
در حالی که مصرف اسید فولیک در اوایل بارداری همچنان ضروری است، این تحقیق بر نیاز به بازنگری در سیاست های فعلی غنی سازی و مکمل های پر دوز تأکید دارد. سیاست های سلامت عمومی آینده باید بر تعیین حد بالای ایمن مصرف فولات در دوران بارداری تمرکز کنند تا تعادل بین پیشگیری از ناهنجاری های مادرزادی و حفظ سلامت متابولیک مادر برقرار شود.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250908/Folic-acid-fortification-linked-to-tripled-gestational-diabetes-rates-in-Australian-study.aspx